BİLGİ TEPESİ

Endokrin Sistem – Hormonlar

ENDOKRİN SİSTEM

HORMON:

Hormonların (Endokrin Sistem) yapısında; steroid, aminoasit, protein bulunabilir. Hormonlar, endokrin bezlerden, karma bezlerden ve bazı sinir hücreleri tarafından üretilebilirler. Kanda, doku sıvısında, sitoplazmada, ter ve idrarda bulunabilirler. Etkiledikleri doku ve organlar genellikle farklıdır. Etkileri geç, ancak uzun sürelidir. Az veya çok salgılanmaları çeşitli anormalliklere neden olur. Hormonlar (Endokrin Sistem) üretildikleri canlıdan başka canlılara verildiklerinde de aynı etkileri gösterirler.

İNSANDA ENDOKRİN SİSTEM

İnsanda hormon üretebilen çeşitli bezler şunlardır;

Hipofiz bezi, tiroit bezi, paratiroit bezi, böbrek üstü bezleri, pankreas, eşeysel bezler, timüs bezi, epifiz bezi.

Endokrin Sistemi-Hormonlar

HİPOFİZ BEZİ:

A. Hipofizin Ön Lob Hormonları:

1. STH=Büyüme Hormonu: Tüm vücut hücrelerini etkiler. Büyüme döneminde az salgılanması cüceliğe, fazla salgılanması ise devliğe neden olur.

2. TSH=TUH=Tiroid Uyarıcı Hormon: Tiroid bezinin çalışmasını ve hormon üretmesini düzenler.

3. ACTH=Adrenokortikotropik Hormon: Böbrek üstü bezlerinin kabuk kısmını etkileyerek buradan hormon salgılanmasını düzenler.

4. FSH=FUH=Folikül Uyarıcı Hormon: Erkeklerde seminifer tüpçüklerini uyarır ve sperm oluşumunu başlatır. Dişilerde folikül hücrelerinin gelişmesini ve içinde yumurta oluşumunu başlatır. Ayrıca da folikülden östrojen salgılatır.

5. LH=Lüteinleştirici Hormon: Erkeklerde leyding hücrelerini uyararak testesteron üretimini sağlar. Dişilerde ovulasyonu sağlar. Korpus-luteumun oluşmasını sağlar. Korpus-luteumundan progesteron salgılanmasını sağlar.

6. LTH=Prolaktin: Dişilerde korpus-luteumun devamlılığını sağlar. Progesteron ve östrojen salgılanmasını devam ettirir. Süt bezlerini geliştirir. Annelik iç güdüsünün oluşmasını sağlar.

B. Hipofizin Ara Lob Hormonları:

MSH=MUH=Melanosit Uyarıcı Hormon: Derinin malpighi tabakasında bulunan ve melanin adı verilen pigmentleri içeren melanositleri uyararak derinin rengini belirler.

C. Hipofizin Arka Lob Hormonları:

1. Oksitosin Hormonu: Doğum sırasında östrojen hormonu ile birlikte uterus düz kaslarını uyararak doğuma yardımcı olur. Süt bezlerinden süt salgılanmasını sağlar.

2. ADH=Antidiüretik Hormon (Vazopressin): Böbreklerden suyun geri emilimini sağlar.

 

TİROİD BEZİ: Tiroid bezinden 2 önemli hormon üretilir.

1. Tiroksin Hormonu: Tüm vücut hücrelerini etkiler. Metabolizma üzerinde doğrudan etkisi olan bir hormondur. Çocuklarda az salgılanırsa cücelik ve kretenizm (ahmaklık) olarak bilinen zeka geriliği ortaya çıkar. Yetişkinlerde az salgılanırsa miksodema adı verilen rahatsızlık ortaya çıkar.

2. Kalsitonin=Tirokalsitonin Hormonu: Bu hormon, paratiroid bezinden salgılanan parathormon ile birlikte vücudun kalsiyum ve fosfor miktarının düzenlenmesinde görev alır. Kalsitonin, kandaki kalsiyumların kemiklere geçmesini sağlar.

 

PARATİROİD BEZİ:

 Bu bezden salgılanan hormona parathormon denir.

Parathormon: Kemiklerdeki kalsiyumun kana geçmesini sağlar. Kalsitonin ve parathormon zıt çalışır.

 

BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ:

 1. Kortizol Hormonu: Yağlardan ve proteinlerden karbonhidrat yapımını ve karaciğerde glikojenin depolanmasını hızlandırır. Özellikle açlık durumunda kan şekerini arttırır.

2. Aldosteron Hormonu: Na ve Cl iyonlarının böbreklerden geri emilimini arttırırken, potasyumun atılmasını hızlandırır. Böylece Na ve K dengesini düzenler.

3. Adrenalin=Epinefrin: Kalp atışlarını hızlandırır. Kan basıncını arttırır. İdrar oluşumunu arttırır. Kan şekerini arttırır. Bazı damarları genişletir.

4. Noradrenalin=Norepinefrin: Kan damarlarını daraltır ve kan basıncını arttırır. Sinirlerin akson uçlarından da salgılanarak impulsların diğer nörona geçmesini sağlar. 

PANKREAS: Pankreastan insülin ve glukagon hormonları salgılanır.

1. İnsülin: Kan şekerini azaltır.

2. Glukagon: Kan şekerini arttırır.

İnsülin ve glukagon hormonları zıt çalışır.

Kandaki insülin miktarının yetersiz olması kandaki glikoz miktarını arttırır. Buna diyabet=şeker hastalığı adı verilir. Şeker hastalarının idrarlarında şekere rastlanır. Kilo kaybederler. İdrarla çok su kaybederler. Çok ilerlerse kanın pıhtılaşmasında gecikmeye, sinirsel iletimde aksamalara ve körlüğe neden olabilir.

 

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir